ولوچیست در اصل همان «شیر/پکج اتصالات بین پمپ وکیوم و خط» است که ساختار و تنظیم آن روی میزان و پایداری وکیوم اثر مستقیم می‌گذارد. این مجموعه معمولاً شامل شیرهای ایزوله، یک‌طرفه، کنترل، اطمینان و اتصالات اندازه‌گیری است.

ساختار ولوچیست در مدار وکیوم

در یک مدار استاندارد وکیوم، ولوچیست بین مصرف‌کننده (تانک، راکتور، اتاقک و…) و مکش پمپ نصب می‌شود تا هم امکان کنترل دبی وکیوم را بدهد و هم از برگشت گاز/آب و شوک‌های فشاری جلوگیری کند. اجزای رایج آن می‌تواند شامل شیر قطع‌وصل اصلی، چک‌ولو برای جلوگیری از برگشت، شیر کنترل (توپی، پروانه‌ای یا کنترل ولو)، شیر اطمینان، بای‌پس و نقاط نمونه‌گیری فشار/خلأ باشد. این آرایش، مقاومت هیدرولیکی سیستم مکش و رفتار دینامیکی فشار را تعیین می‌کند و از این طریق بر سطح خلأ عملی و پایداری آن اثر می‌گذارد.

تأثیر ولوچیست بر سطح وکیوم

هر چه مسیر ولوچیست تنگ‌تر، طولانی‌تر یا شامل شیرهای نیمه‌باز و زانویی‌های زیاد باشد، افت فشار سمت مکش بالا رفته و پمپ نمی‌تواند به وکیوم کاتالوگی خود برسد. اگر چک‌ولو یا شیر کنترل انتخاب نامناسبی داشته باشد (مثلاً سیت کوچک، فنر سفت، یا ضریب جریان پایین)، سرعت تخلیه کاهش یافته و زمان رسیدن به وکیوم مطلوب طولانی می‌شود. همچنین نشت داخلی ولوها (سیت خوردگی، آب‌بندی ضعیف) باعث «نشتی دائمی» و افت وکیوم در بار پایدار می‌شود، حتی اگر خود پمپ سالم باشد.

پایداری و حفاظت وکیوم

وجود شیر اطمینان و بای‌پس در ولوچیست اجازه می‌دهد هنگام بسته‌شدن ناگهانی خط مصرف، پمپ روی دبی صفر خفه نشود و ضربه فشاری به پره‌ها و یاتاقان‌ها وارد نگردد؛ این موضوع هم عمر پمپ و هم ثبات وکیوم را افزایش می‌دهد. استفاده از کنترل ولو مناسب (مثلاً پروانه‌ای یا سوزنی با مشخصه جریان متناسب) کمک می‌کند تنظیم وکیوم تدریجی باشد، نه پله‌ای، و از نوسان فشار در راکتور یا اتاقک جلوگیری شود.

انتخاب و طراحی مناسب

برای طراحی درست ولوچیست، باید ظرفیت حجمی پمپ، محدوده وکیوم مورد نیاز، نوع گاز، رطوبت و حساسیت فرآیند لحاظ شود تا سایز ولوها، نوع چک‌ولو و کنترل ولو، و محل نصب شیر اطمینان به‌گونه‌ای انتخاب شود که افت فشار اضافی ایجاد نکنند. در کاربردهایی که وکیوم بالا یا کنترل دقیق لازم است (مثل دارویی و شیمیایی)، معمولاً از ولوهای با ضریب جریان بالاتر، نشیمن‌گاه با آب‌بندی بهتر، و آرایش خطوط کوتاه‌تر و مستقیم‌تر استفاده می‌شود تا اختلاف بین وکیوم سر پمپ و نقطه مصرف حداقل بماند.